الّا سخن آدميان « 1 » گفته‌اند : يسار و حبر را خواستند دو مرد بودند كه مشركان حوالت قرآن بايشان كردندى بعضى ديگر گفتند كه : مسيلمه را خواستند كه صاحب يمامه بود و مشركان گفتند كه : محمّد ازو روايت مىكند . [ سوره المدثر ( 74 ) : آيات 26 تا 30 ] سَأُصْلِيهِ سَقَرَ ( 26 ) وَ ما أَدْراكَ ما سَقَرُ ( 27 ) لا تُبْقِي وَ لا تَذَرُ ( 28 ) لَوَّاحَةٌ لِلْبَشَرِ ( 29 ) عَلَيْها تِسْعَةَ عَشَرَ ( 30 ) زود بود كه بسوزانيم او را و بچشانيم عذاب دوزخ در دركهء از دركات دوزخ كه آن را [ سَقَرَ ] خوانند « 2 » رسول خداى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : موسى عليه السّلام از خداى پرسيد كه : بار خدايا درو بيشترين بندگان تو كيست ؟ - گفت : صاحب سقر است . آنگه بر سبيل تهويل و استعظام گفت : و تو چه دانى اى محمّد كه سقر چه باشد سقر دركهء باشد از دوزخ كه هر كه را در آنجا اندازند بر وى ابقا نكند بلكه بسوزاند و هلاك گرداند باقى نگذارد زنده و رها نكند مرده نه زنده باشد و نه مرده و هرگاه كه سوخته شود باز اعاده كند وى را خداى تعالى « 3 » سوزنده باشد و سياه گرداننده بيرون پوست را تا از تاريكى و سياهى از شب سياه‌تر نمايد ، برين دوزخ موكّل باشند از فريشتگان نوزده زبانيه و ممتنع نباشد كه نوزده فريشته مسلّط باشند بر عذاب اهل دوزخ ، چه قبض ارواح همهء عالم مفوّض است با يك فريشته و او قوىّ است بر آن . در خبرست كه : رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : چشمهاى ايشان چون برق باشد و دهنهاى ايشان چون حصارها ؛ هر يكى را از ايشان قوّت جنّ و انس باشد يكى ازيشان امّتى را

--> ( 1 ) - مولى اللّه فتح ( ره ) گفته : « [ إِنْ هذا إِلَّا قَوْلُ الْبَشَرِ ] نيست اين مگر سخن آدمى يعنى ابا فكيهه و حبر و يسار يا مسيلمه كه از ساحرانند نه اينكه آن از نزد خدا باشد » . ( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « [ سَأُصْلِيهِ سَقَرَ ] بسوزانم او را و بچشانم او را عذاب [ سَقَرَ ] نام دركه‌ايست از دركات دوزخ و لا ينصرف است براى علميّت و تأكيد » . ( 3 ) - عبارت ابو الفتوح ( ره ) اين است . « [ وَ ما أَدْراكَ ما سَقَرُ ] ؛ تو چه دانى كه سقر چه باشد ؟ ! اين على سبيل التغليظ او الاستعظام ميگويند . [ لا تُبْقِي وَ لا تَذَرُ ] هيچ رها نكند از آنكه درو باشد الّا كه همه را بسوزاند مجاهد گفت : ايشان را زنده رها نكند و نه بميراند نه زنده باشند و نه مرده و ليكن هرگه سوخته شوند خداى تعالى إعاده كند ايشان را » .